Michael Quell, ur. w 1960 roku, studiował gitarę klasyczną, edukację muzyczną i muzykologię na Uniwersytecie Muzyki i Sztuk Scenicznych we Frankfurcie w latach 1981–1985, a także filozofię i teologię na Uniwersytecie Goethego we Frankfurcie. W tym samym czasie studiował kompozycję u Hansa Ulricha Engelmanna, a w latach 1985–1989 uczęszczał do klasy mistrzowskiej Rolfa Riehma. Od 2008 roku wykłada teorię muzyki, analizę i estetykę na wydziale muzykologicznym Uniwersytetu Goethego we Frankfurcie. Mieszka i pracuje w Fuldzie. Jest często zapraszany jako wykładowca gościnny. Otrzymał liczne zamówienia na utwory, a także kilka międzynarodowych nagród kompozytorskich, w tym nagrodę kompozytorską Toyoko Yamashita (Berlin, 1989), rekomendację do wykonania utworu w ramach Gaudeamus Composition Prize (Amsterdam, 1988), nagrodę kompozytorską Elisabeth Schneider (2003), nagrodę kompozytorską Barlow Commissioning Award (2011) i nagrodę kompozytorską Bowling Green State University University (2013). Jego utwory były wykonywane na międzynarodowych festiwalach (m.in. Festival de musique Montreux-Vevey, Gaudeamus Festival w Amsterdamie, Międzynarodowe Wakacyjne Kursy Muzyki Współczesnej w Darmstadt, Dni Nowej Muzyki Kameralnej w Witten, Perth Festival, Los Angeles Chamber Music America Festival, ZeitRäume Basel, SoundScape Festival w Pawii i Maccagno, CMS Boston Massachusetts Festival Músicaviva Cuenca, Dwa Dni i Dwie Noce Nowej Muzyki w Odessie) oraz w ramach znanych serii koncertowych w takich miastach jak Berlin, Londyn, Montreal, Melbourne, Wiedeń, Hiroszima, Tokio, Chengdu (Chiny), Rosario i La Plata (Argentyna). Były emitowane przez prawie wszystkie niemieckie stacje radiowe, a także wiele innych w Europie, Kanadzie i USA. Jednym z głównych założeń twórczości Quella jest zaangażowanie się w szanse i możliwości uprawiania kompozycji w dialogu interdyscyplinarnym. Jego kompozycje publikowały wydawnictwa TONOS (Baden-Baden) i Edition Gravis, Berlin. Nagrania CD z jego muzyką zostały wydane przez NEOS Music (3 płyty monograficzne), Dabringhaus, Cadenza i inne wytwórnie, a teksty muzykologiczne publikowało m.in. wydawnictwo LIT i Wolke.
*
Pod koniec 2021 roku, kiedy intensywnie pracowałem nad koncepcją nowego kwartetu smyczkowego dla zespołu New Babylon, moją (muzyczną) wyobraźnię dotyczącą tego dzieła całkowicie zdeterminował astrofizyczny temat. Były to kosmiczne włókna, filigranowe i jednocześnie wielorozgałęzione układy, które przebiegają przez wszechświat jak duże, kręte nici na przestrzeni kilku miliardów lat świetlnych i tworzą fascynujący, tajemniczy rodzaj metastruktury składającej się z miliardów galaktyk. Dni i tygodnie po 24 lutego 2022 roku, początku wojny przeciwko Ukrainie ze wszystkimi jej konsekwencjami, skłoniły mnie do odłożenia na bok dojrzałego już szkicu i wymyślenia zupełnie nowego utworu. Do podjęcia tego kroku zmusił mnie radykalny przełom cywilizacyjny i towarzyszący mu horror, ale jednocześnie odruchowo wyczuwałem drgania w naszym społeczeństwie, prowadzące do unieważnienia niepodważalnych konsensusów społecznych przez neologizm „punkt zwrotny”, tworzący nową logikę rzekomej „siły”, do której naturalnie wpisany jest potencjał dalszego oddalania się ludzi od siebie. Jeśli moje wewnętrzne „ja” ostentacyjnie odmawia przyłączenia się do tego zbiorowego hałasu zewnętrznej, rzekomej „siły przeciwko sile”, to postawa ta w żaden sposób nie wynika z bezrefleksyjnej naiwności lub utraty poczucia rzeczywistości. Moje dzieło próbuje raczej stworzyć przeciwdźwięk, (muzyczny) – świat ciszy, kontemplacji, wycofania, ostatecznie bezgłośność, która staje się wyznaniem, a zatem znów językiem… jak nie-miejsce (outopos), które ostatecznie staje się miejscem (topos). Tak więc perspektywa kompozycji okazuje się być skierowana całkowicie do wewnątrz, do samego dźwięku i jego maksymalnych odcieni oraz do wewnętrznych, wielogałęziowych struktur. Fascynacja nieskończonym światem wewnętrznym odbija się również w wymiarze harmonii, który jest wypracowany do najdrobniejszych szczegółów (bardzo wyraźnie charakteryzowany przez proporcje 3/8 i 5/8), ale także w balansowaniu na krawędzi dźwięku, maksymalnie eksplorując kruchą i jednocześnie nieskończoną przestrzeń między dźwiękiem a hałasem (dźwięk-hałas, hałas-dźwięk). Choć właśnie początek dzieła, z jego opalizującymi pejzażami dźwiękowymi, jest szczególnie silnie charakteryzowany przez introwersję i konsekwentne odrzucenie interakcji muzyki kameralnej, w miarę upływu czasu staje się widoczne, jak ten wewnętrzny świat świadomie wyłania się na zewnątrz w centralnych momentach dzieła. Procesy rozwojowe są wprawiane w ruch, tylko po to, by zostać nagle przerwane w pewnym momencie i prowadzić do zupełnie nowego świata muzyczno-strukturalnego, z którym są jednak połączone w subtelny, ukryty sposób. I oczywiście przebija się tutaj myśl o kosmologicznych włóknach, które przebiegają przez wszechświat jako zjawisko makrostrukturalne. Dla mnie, na którego myślenie i wyobraźnię bardzo duży wpływ ma świat astrofizyki i fizyki cząstek elementarnych, tak fascynującego obrazu w całym jego wymiarze egzystencjalnym po prostu nie da się całkowicie usunąć. response – kontraklang – (ou-)topos Kwartet smyczkowy nr 1 został zamówiony przez Ensemble New Babylon przy wsparciu Fundacji Muzycznej Ernsta von Siemensa.
Michael Quell